ILDO TEMATIKOAK

Garapenari buruzko Ikasketen V. Nazioarteko Biltzarra (V CIED)


Biltzarrak 15 ildo tematikoren inguruan egituratuko da.

1. ildoa: Garapenari buruzko pentsamendu kritikoak
Garapenari buruzko pentsamendu kritikoa garapenaren “barnetik” zain garapenari “aurre eginez” ematen da. Lehenengo kasuan garapena esklusioaren, ezberdintasunen eta iraunkortasun ezaren konponbidetzat hartzen da. Hortik hasita, egungo garapen-proposamenen eraginkortasuna aztertzen da. Bigarren kasuan, aldiz, garapenaren logikan inplizituki onartzen diren oinarri kolonial eta ekonomizistak kritikatzen dira, egungo arazoak konpondu baino, areagotzen dituztelako. Garapenaren inguruko hausnarketaren bokazio praktikoa dela eta, bi jarrera kontrajarri hauen erronka bera da: teoriatik ekintza eraldatzaileetara igarotzea alegia. “Garapenari buruzko pentsamendu kritikoak” ildoak garapenaren “barnetik” zein garapenari “aurre eginez” hausnartzera gonbidatzen gaitu, teoriatik eraldaketa praktikorako bide horren inguruan. Hots, eraldaketarako tresna al dira Garapen Jasangarrirako Helburuak? Zelako eraldaketa? Edo garapenaren inguruko debateak eta ekintzak egungo munduari forma eman dieten logiken barnean mantentzeko ahalegin bat dira? Ba al daukate Bizitze Onak (Buen Vivir) eta Deshazkundeak (Decrecimiento, Degrowth) eraginkorra, sendoa eta iraunkorra den eraldaketa gauzatzeko gaitasuna, kapitalismoaren logiken aurrean? Ba al dago dekoloniala eta iraunkorra den garapena pentsatzerik eta gauzatzerik?
2. ildoa: Garapenaren nazioarteko agenda eta politika publikoak
Ildo honek Garapenaren Nazioarteko Agendaren eraketarekin, garapenarekin, jarraipenarekin eta ebaluazioarekin erlazionatutako gaiak jorratzen ditu, baita hau oinarritzen duten ardatz teoriko eta politikoak, bere potentzialtasunak eta mugak, eta honen baitan parte hartzen duten aktoreak ere. Eremu honetan posible izango litzateke Milurteko Garapenerako Helburuen, Laguntzaren Eraginkortasunerako Agendaren, Garapena Finantzatzeko Agendaren edo garapenerako bestelako agenden bilakaera eta emaitzen inguruko analisiak sartzea, baita egungo Garapen Iraunkorraren agendaren eraketa eta jarraipenarekin erlazionatutako ikerketak ere.
3. ildoa: Nazioarteko harremanak eta gobernantza globala
Ildo honek garapenerako lankidetza nazioarteko harremanen eta gobernantza globalaren ikuspegitik aztertzea du helburu. Horretarako, Nazioarteko Harremanen diziplinaren barnean azterketa-arlo gisa aztertzea interesatzen zaigu batetik, eta bestetik, arlo honetako eguneroko inplementazioa bai nazioarteko (aldebiko eta alde anitzeko) politiken bidez bai gobernantza globaleko praktiken bidez ere.
Hori dela eta, interesgarri deritzogu lan zientifiko teoriko zein enpirikoak, garapenerako lankidetza nazioarteko ikuspegitik eta honako gai hauekin lotura dutenak: Nazioarteko Harremanen teoria; garapenerako nazioarteko lankidetza sistema, hala nola Estatuen eta nazioarteko erakundeen kanpo politikak (aktoreak, politikak, zilegitasuna eta eraginkortasunaren inguruko kezkak eta abar); koordinazio-, lankidetza- eta eskualde-integrazioa; giza eskubideen nazioarteko erregimena; gatazka eta gatazka armatu testuinguruak; eta abar.
4. ildoa: Garapenaren ekonomia politikoa: gizarte- eta ekonomia-aldaketa, txirotasuna eta desparekotasunak
Ildo honetan Garapenerako Ekonomiaren alorrean kokatzen diren ikerketek izango dute lekua, ikuspuntu makro zein mikroekonomikotik, garapenean dauden herrialdeek aurre egiten dieten arazo sozioekonomikoak aztertzen dituen diziplina izanik. Barne hartuko dira, beraz, herrialde desberdinen arteko zein hauen baitako pobreziaren, azpigarapenaren eta desparekotasunen kausen inguruko azterlanak.
5. ildoa: Nazioarteko lankidetza-sistema: lankidetzaren eragileak, tresnak, finantzaketa eta ikuspegi alternatiboak
Ildo honetan (i) nazioarteko lankidetza-sisteman esku hartzen duten eragileen zeregina aztertzen duten lanak sartzen dira, baita emaile mota desberdinak ere (erakunde multilateralak, estatuko eta estatu azpiko agentzia publikoak, Garapenerako Gobernuz Kanpoko Erakundeak (GGKEak), enpresak), herrialde hartzaileak eta erakunde arautzaileak; (ii) lankidetzarako mekanismo, tresna eta ikuspegi berriak; (iii) finantzaketa-iturriak eta horien berrikuntzak; (iv) ohiko lankidetzarekiko ikuspegi kritikoak; (v) lankidetza-sistema tradizionalari ikuspegi alternatiboak ematea, hala nola Hego-hego, Hego-iparralde eta triangelu-formako lankidetza. Era berean, lankidetza-sistemaren logika bera eta egungo sistema bera nazioarteko ekonomia politikoaren beste epistemologia errealista eta konstruktibista batzuetatik zalantzan jartzen dituzten ekarpenak egiteko aukera ematen du ildoak.
6. ildoa: Zaurgarritasuna murriztu eta gizarte- eta ekonomia-eskubideak sustatzeko ekimenak
Populazio baten edo eremu geografiko bateko bizi baldintzak hobetzera zuzendutako politika pubkliko edo ekintza pribatuak formulatzeko edota ebaluatzeko bideratutako komunikazio guztiak ildo honetan sartzen dira; aipatutako ekintza horiek familien dirusarrerak murriztu ditzazkeen hondamendi naturalei edota aurkako abagune ekonomikoei aurre egiten dien babes sozialean egindako aurrerapenak, familien zaurgarritasuna arintzeko zuzenduak badira. Nahiz eta, neurri batean, muturreko pobrezia murriztu den, oraindik ere oinarrizko serbitzuak izateko eskubidea -ur edangarria eta saneamendua barne- eta Hezkuntzarako eta Osasunarako eskubideak bermatzen dituzten ekimenak beharrezkoak dira. Gainera, bizitza osoan zehar eta batez ere gaixotasuneko edota langabeziko aldietan dirusarrera nahikoa izatea bermatzen duten mekanismoak garatzea beharrezkoa da. Politikak formulatu eta diseinatzeko ardatzak, proposatutako neurriak, esperientzia- eta praktika-trukeak, zein lortutako emaitzen azalpena ildo honen komunikazioen xede izan daitezke.
7. ildoa: Teknologiak, giza garapena eta jasangarritasuna
Ildo honen helburua da giza garapenaren zerbitzura zientziatik, teknologiatik eta berrikuntzatik abian jarritako ingurumen eta gizarte-erronkei aurre egitea helburu duten politika, programa, proiektu eta ekimenen aurkezpena edo analisia
8. ildoa: Landa garapena, lurraldea eta biztanleria
Ildo honek landa-garapenaren dimentsio desberdinekin (ekonomikoa, soziala, instituzionala, kulturala, generozkoa, ingurumenekoa), biztanleriarekin eta lurraldearekin lotutako ekarpenak biltzen ditu. Adibide moduan, honakoak lirateke gai batzuk: globalizazioa eta landa-lurraldeak, landa-garapen iraunkorra, landa-garapen komunitarioa, nekazaritzako elikagaien sistemak eta garapena, lurra edukitzeak/pilatzeak eragindako arazoak, biztanleria-dinamikak zein landa-lurraldeen eta hiri-lurraldeen arteko sinergiak, besteak beste.
9. ildoa: Gatazkak, bakea eta ekintza humanitarioa
Munduan badira oraindik gatazka armatuak eta bortizkeria gordineko agertokiak, eta miloika lagun jasatzen dituzte hauen ondorio larriak. Gatazka bortitzak giza eskubideetako urratze larriak eragiten dituzte, baita epeluzeko krisi humanitarioak, zeinetan natura-hondamendiek, aldaketa klimatikoak eta enpresa transnazionalen proiektu erraldoiek ere eragina duten. Nazioarteko mailan, bakearen lorpena Nazio Batuek bultzatutako Milurteko Garapenaren Helburuen ardatzetako bat da. Maila lokalean, bortizkeriak eragindako komunitate eta giza taldeek birizik irauteko borrokatzen dute eta erresistentziazko eta bakerako estrategia kolektiboak garatzen dituzte maiz. Bake inklusiboa lortzeko erronkak itzelak dira, gatazka armatuen definizioak, hauen arrazoiak eta baita bakea eta bake-eraikuntza nozioak eztabaidan daudelako oraindik, bai diskutsoan eta baita praktikan ere, jatorri ezberdinetako interes ekonomiko eta politikoak nahastuz. Horregatik, diziplina eta jarduera anitzeko ikertzaile eta profesionalak (unibertsitateak, ikerketa edota formakuntza zentroak, hirugarren sektoreko erakundeak, mugimendu sozialak, instituzioetako teknikariak…) jarraian agertzen diren gaien gaineko euren ikerketen emaitzak edota abian dituzten ikerketen aurrerapenak aurkeztera gonbidatzen ditugu: gatazka bortitzak, bake-eraikuntza, justizia trantsizionala, giza segurtasuna, erresistentzia zibila eta ekintza humanitarioa.
10. ildoa: Giza lekualdaketak
Ildo honek biztanleriaren desplazamendu mota desberdinak –barnekoak zein kanpokoak– eta prozesu konplexu horri lotutako problematikak landuko ditu, hainbat kausarekin (borondatezkoak edo ez) eta garapenarekin lotura estua dutenak, bai jatorrizko herrialdeetan zein harrera-herrialdeetan. Intereseko beste gai batzuen artean, aipagarriak dira, besteak beste: desplazamenduen arrazoiak, jatorrian eta helmugan duten eragin sozioekonomiko eta kulturala, diasporen antolaketa eta jarduera, migrazio-politika publikoak, immigrazioarekiko gizarte-jarrera eta estereotipoak, etorkinen integrazioa, krisi humanitarioak eta nahitaezko migrazioak, migrazioak eta generoa, gizakien salerosketa eta trafikoa, babesa eta asilo-eskubidea aplikatzeko joerak, etab.
11. ildoa: Feminismoak eta garapena
Ildo honek garapenaren inguruko ikasketak ikuspuntu feministatik eta genero-ikuspuntutik lantzen dituzten ikerketak bildu nahi ditu, “mundu guztian emakume eta neskatoen aurkako diskriminazio modu guztiekin amaitzeko” (GIH 5.1) helburuarekin bat etorriz. Hainbat eremutan (enplegua, ugalketa- eta sexu-osasunerako sarbide unibertsala, baliabide ekonomikoak, eskualde guztietako lidergo-postuak) dauden desberdintasunak eta nazioarteko mailan zein bestelako testuingurutan (lana, hezkuntza, familia, etab.) nesken eta emakumeen aurkako indarkeria iraunkorrak, sexu-esplotaziorako salerosketa barne, ardurazko gaiak dira 2030 Agendan eta Garapen Iraunkorreko Helburuetan (GIH 5), baita biltzar honetako ildo honetan ere.
Interesgarriak dira, ikuspegi metodologiko askotarikoak erabiliz, dauden genero-desberdintasunen panorama globala eta/edo tokikoa eskaintzeaz gain, ebidentzietan oinarritutako irtenbideak proposatzen dituzten lanak. Ildoaren baitako ekarpenen globaltasunak emakumeek nazioartean dituzten aukera eta errealitate desberdinak islatuko ditu, kontuan hartuz kultura-, etnia-, gizarte- eta ekonomia- arloetan, erlijio-arloan, familia-arloan eta abarretan duten aniztasuna.
12. ildoa: Gizarte zibila, ekintza kolektiboa eta garapena
Komunikazioek gizarte zibilaren paperean sakondu dezakete. Gizarte zibilaren mail ezberdinetako adierazpenak (lokala, estatu mailekoa zein transnazionala) egitura, dinamika eta aktore sozial, politiko, ekonomiko eta kulturalekin dituzten interakzioak aztertzea bereziki interesgarria da. Zentzu honetan, nabarmendu daitezke politika publikoak lantze-, abiarazte- eta kontrol-prozesuetan gizarte zibilaren paperaren eta parte-hartzearen analisia; foroetan eta erabaki-esparruetan izan dezakeen eragiteko indarra eta eragin politikoaren (Advocacy-a) ikerketa, batez ere nazioarteko gobernantzako eremuetan eta 2030eko agendakoan; sare sozial eta komunikaziorako eta informazioko teknologien bitartez izan dezakeen eraldaketaren eta interakzioaren analisia, baita garapenaren nozioa eta praktika kritikoki zabaldu ala zalantzan jar dezakeen ezagutzaren sorkuntzaren parte-hartzea bai praktiken bidez, bai narratibak eta diskurtsoak eraikiz baita agenda publikoaren ezartzeko bultzatutako ekintzen bidez.
13. ildoa: Hiritartasun globalerako hezkuntza eta hezkuntza kritikorako bestelako ikuspegiak
Ildo tematiko honek elkartzeko, eztabaidatzeko eta edozein esparru akademikotik hiritartasun kritikoa eraikitze prozesuari eman diezaiokenari buruzko gogoetak elkartrukatzeko esparrua izateko asmoa du. Hezkuntza eta eraldaketa sozialaren arteko eztabaida jorratzen dituzten ikerketak eta esperientziak jasotzea du helburu. Beti ere, Hezkuntza bidezkoagoak, parekideagoak eta sostengarriagoak diren gizarte ereduetara igarotzea errazten dituzten ekintzak abian jartzeko gai diren subjetu kritikoen gaitasunak indartzen duen edozein ekimen pedagokikoa dela ulertuz, eremu formal, ez formal zein informaletan.Ikuspuntu honetan giza garapenaren eremuan eta GSHan kokatzen diren marko teorikoak sartzen dira, baita hauen mugak zalantzan jartzen dituztenak eta ekarpen dekolonialetaz, feministetaz eta ekosozialetaz baliatuz muga horiek zabaltzen dituztenak.
14. ildoa: Iraunkortasun ekologikoa
Garapen eredu hegemonikoak, zeinaren oinarrian hazkunde ekonomiko etengabearen helburua dagoen, talka egiten du bete-betean planetaren iraunkortasun ekologikoarekin. Egungo krisi ekologiko globalaren laztasuna gero eta nabarmenagoa da zenbait muga ekologiko gainditzeraino, eta hauen artean ziurrenik klima-aldaketarena da kezkagarriena. Bai politika publikoek bai nazioarteko itunek orain arte azaldu duten eraginkortasunik ezak iradokitzen du afera ekologikoa agenda politikoaren baitan birplanteatzea, baita erabaki publikoak hartzerakoan ere. Era berean, mugimendu sozialek eta gizarte zibilaren zenbait eragilek bidezko irtenbideak, bideragarriak eta demokratikoak aldarrikatzen dituzte gatazka sozio-ekologikoen alorrean, zeinak sarri Ipar-Hego dialektikaren testuinguruan sortzen diren. Desazkundea (Decrecimiento) eta Bizitze Ona (Buen Vivir) gisako paradigmek ere beste alorren artean iraunkortasunaren eta trantsizio sozio-ekologikoaren kuestioak jorratzen dituzte. Hortaz, ildo honek hausnarketa testuinguru zabala jorratuko du; baliabide material, energetiko edo sortarazitako inpaktuen analisitik hasi eta iraunkortasuna eta garapenaren inguruko erronketaraino, bai eskala globalean zein eskualdekoan eta/edo tokikoan.
15. ildoa: Ekonomia sozial eta solidarioa
Ekonomia Sozial eta Solidarioa gero eta nabarmenagoa da Garapen Iraunkorreko Helburuek markatutako "garapen-agenda berriaren" testuinguruan. Estatuaren, sektore pribatuaren eta gizarte zibilaren arteko alderdi zabalen aldeko apustuak sektore pribatuaren potentzialari dei egiten dio berezko dituen baliabideak eta logikak mobilizatzearen ondoriozko palanka-efektuak sortzeko. Argumentazio hori legitimatzen duen narratibaren zati handi batek gizarte-ekintzailetzari eta gizarte-enpresei buruzko eztabaidekin, negozio-eredu inklusiboekin (piramidearen oinarrian) lotutako kontzeptuak erabiltzen ditu, eta Enpresaren Gizarte Erantzukizunaren bertsio berri bat, "Balio partekatua" deiturikoa sortzean oinarritzen dena. Testuinguru horretan, eta ESSk "enpresa egiteko beste modu bat" planteatzen duen heinean, beste bat eraikitzeko bidean aurrera egitea proposatzen du " Galdetu behar da ESSk zer eginkizun diferentzial izan dezakeen eztabaida hauetan: zer kategoria analitiko eta metodologiko izan ditzake Zer rol joka dezakete ESSko erakundeek testuinguru horretan? ESSren berezko antolaketa-logikek zenbateraino lagun dezakete bizitzaren iraunkortasuna erdigunean jarriko duen agenda eraldatzaile batean? Garapenerako lankidetzarako zer alderdi bereizgarri planteatzen dituzte lankidetza (eta lankidetza) beren logikaren zati nagusitzat duten erakundeek? Pentsa al daiteke garapenerako enpresa-agenda ESStik? Ekonomia- eta enpresa-arloan esku hartzeko zer negozio-eredu eta estrategia dira koherenteak agenda eraldatzaile batekin? Eta eskalagarritasunaren eta hazkundearen zer logika dira bateragarriak agenda horrekin?